Diyala Milletvekili Hasan Özmen tarafından Irakiye Listesi Koordinatör Komisyonu ve Irakiye Listesinin Parlamento kitlesine verilen bu çalışma, bahsi geçen kurumlar tarafından onaylanmıştır. 

 Irak'ta bir nüfus sayımı olacak... Sayım, Irak devleti için uzun vadeli bir strateji çizmek ve geleceğini belirlemek olarak amaçlanmaktadır. Eğer sayım adil, şeffaf bir şekilde yapılırsa ve millete ekonomik, sosyal hayatının gelişimine hizmet verirse biz bu sayımı destekleriz. Ancak sayımın mekanizmasıyla ilgili  yaptığımız araştırmalarda bazı önemli noktaların altını çizdik, bu önemli noktalar ile ilgili talep ve önerilerimiz aşağıda sıralanmaktadır.

Eğer sayım adil ve şeffaf bir şekilde yapılmazsa, Irak'ı bölünmeye ve etnik çatışmaya götürecek şekilde sonuçlanırsa, bizim bunu kabul etmemiz mümkün değildir. Bunu kabul etmek; Kerkük, Musul, Selahattin, Diyale ve güneydeki bazı illerde gerçekleşen demografik değişiklikleri kabul etmek gibi sayılır.

Irak'ta nüfus sayımı 2004'te yapılması gerekirdi ancak Planlama Bakanlığı tarafından bazı nedenlerden dolayı ertelenmiştir. Bu nedenler hala devam etmektedir. Durumun 2004'den daha da kötü olduğunu, özellikle demografik değişiklik ve nüfus kayıtlarında manipülasyon yapıldığı görülmektedir. Mezkûr nedenlerden dolayı ve her tarafı razı edecek bir çözüm bulunmadığı için, sayımın adil ve şeffaf bir şekilde yapılması mümkün olamayacaktır. Bu sebeple sayımın ertelenmesini öngörüyoruz.

Irak'ın birliğini ve istikrarını korumak, halka hizmet etmek ve nüfus sayımı mekanizması hakkında görüşmeler yapmak için tüm tarafları, Birleşmiş Milletler ve Irak hükümetinin İstatistik Kurumu gözetiminde diyaloga çağırıyoruz.

Nüfus sayımının mekanizmasıyla ilgili bazı görüşler ve talepler:

• 1- Nüfus sayımı forumundan etnik kimlik başlığını çıkarılmadır, nedeni şudur ki:

A- Nüfus sayımı forumunda milleti belirtmek, etnik çatışmalara yol açar ve Irak'ın birliğini tehdit eder.

B- Irak'ta ırkçılığın yayılmasına yardımcı olur.

C- Nüfus sayımında milleti belirtmek bilimsel nedenlerden değil siyasi nedenlerden dolayıdır. Bu da Planlama Bakanlığı'nın devleti geliştirmek için çizdiği stratejik bir hedef değildir.

D- Bazı illerde vatandaşlar, güvenlik güçleri ve siyasi otoritenin uyguladığı baskılardan dolayı kendi milletlerini yazmalarında zorlanacaklardır. Özellikle Erbil'de olan Türkmenler ile Musul, Dohuk ve Erbil'de yaşayan Şebek, Yezidiler ve Hıristiyanlar.

• 2- İl Meclisler yasasının 23. Maddesi ve seçim yasasının 6. Maddesi uygulamasından sonra nüfus sayımı yapılmalıdır.
• 3- Sayımda evin mülkiyetiyle ilgili tüm bilgileri alınmalı (ev numarası, yeri, mülkiyetin türü) ve bu bilgiler hakkında ev sahibinden yazılı bir şekilde taahhüt alınmalıdır.
• 4- Sayım forumunda bilgiler resmi belgelere göre alınmalı, resmi belgeler olmadan hiçbir bilgi kabul edilmemelidir.
• 5- Sıcak bölgelerin (Kerkük-Musul-Diyale-Selahattin) gücü güvenlik dosyalarını sayımdan 15 gün önce ve sonra ulusal polis tarafından teslim alınmalı ve Kerkük'ün polis müdürü, İçişleri Bakanın vekillerinden biri olmalıdır.
• 6- Irak hükümeti kurulduktan bir yıl sonra ve peşmergelerin ilçe ve köylerden çekilmelerinin ardından, istikrar ve güvenlik tesis edildiğinde sayım ancak yapılabilinir.
• 7- Sayım işlemleri Irak hükümeti tarafından yönetilmeli, parlamento bir yasama organı olarak denetim görevini yapmalıdır. Birleşmiş Milletler tarafsız ve uluslararası bir kuruluş olarak sayım da denetimini yapmalıdır.
• 8- Kerkük, Musul, Selahattin ve Diyale illerinde yapılan demografik değişiklikler için çözüm bulmalıdır. Planlama Bakanlığı'na göre Kerkük'ün nüfusu 950 bin kişi olması gerekirken şu anda 1.650.000'i, Musul'da 2.650 .000'den 3.450.000'i, Dohuk'ta 520 bin'den 978.000'i, Basra'da 2 milyondan 2.5 milyonu aşmıştır.
• 9- Bazı illerin bazı ilçeleri ve köyleri merkezi hükümetin ve yerel hükümetin otoritesi dışındadır. Musul'da 5 ilçe yerel hükümetin kontrolü dışındadır. Diyale ilinin Hanekin ilçesi de aynı yerel hükümete bağlı değildir. Mezkur yerlerde hükümetin otoritesi olmadığından olayı sayım gerçekçi olmayacaktır.
• 10- 10.4.2003'ten sonra nüfus kayıtlarında gerçekleşen manipülasyonlar düzeltilmelidir. Bu fark nüfus kayıtlarıyla, yemek karnesi kayıtlarında açıkça görünmektedir.
• 11- Nüfus sayımından önce ABD askerleri anlaşmaya göre Irak'tan çekilecek. Irak askerlerinin bu boşluğu doldurması için en azından bir yıl geçmesi gerekmektedir. Özellikle sıcak bölgelerde (Kerkük-Musul-Diyale-Selahattin) Irak ordusu kontrolünün güçlü olması gerekmektedir. Aksi halde nüfus sayımının yapılması çatışmalara yol açabilir ve Irak Ordusu'nun bu durdurma gücü yetmeyecektir.
• 12- Parlamento tarafından yeni seçim yasası çıktıktan sonra sayım yapılmalıdır.
• 13- Hükümet standart e-kart projesini bitirdikten sonra (vatandaşlık numarası-ortak istatistik numarası) sayım yapılmalıdır.

Hasan ÖZMEN- Diyale Milletvekili