Irak Türkmen Cephesi eski Başkanı Hasan Turan, Irak–Türkiye petrol boru hattının (Kerkük–Ceyhan hattı) tarihçesi ve stratejik önemi hakkında açıklamalarda bulundu. Turan, söz konusu hattın Irak’ın petrol ihracatı açısından en önemli güzergâhlardan biri olduğunu vurguladı.
Turan’ın verdiği bilgilere göre Irak–Türkiye petrol hattı iki ana borudan oluşuyor. 1977 yılında faaliyete geçen ana hat günlük 750 bin varil ihracat kapasitesine sahipken, 1988 yılında devreye alınan ikinci hat da yine 750 bin varil kapasiteyle inşa edildi. Böylece hattın toplam ihracat kapasitesi günde 1 milyon 500 bin varile ulaşıyor.
Hasan Turan, geçmişte bu hat üzerinden Kerkük petrolünün yanı sıra stratejik boru hattı aracılığıyla Basra petrolünün bir kısmının da ihraç edildiğini hatırlattı. Ancak 1991 yılında Ninova vilayetine bağlı Tel Tuweym bölgesindeki ikinci pompa istasyonunun ABD bombardımanı sonucu tamamen tahrip edilmesi, hattın kapasitesinin düşmesine neden oldu. Bu gelişmenin ardından ihracatın günde yaklaşık 1 milyon varile gerilediğini belirtti.
1996 yılında yürürlüğe giren “Petrol Karşılığı Gıda Programı” döneminde Irak’ın Kerkük petrolünü bu hat üzerinden ihraç etmeye devam ettiğini ifade eden Turan, bu durumun 2003 yılına kadar sürdüğünü söyledi.
Kerkük sahalarındaki üretimin de yıllar içinde 400–500 bin varil seviyelerine düştüğünü belirten Turan, bunun nedenleri arasında bazı sahaların kaybedilmesi, yeterli yatırım yapılmaması ve teknik kapasitenin geliştirilmemesinin yer aldığını kaydetti.
Hasan Turan ayrıca DEAŞ’ın bölgede kontrol sağladığı dönemde Kerkük–Ceyhan boru hattının ciddi sabotajlara maruz kaldığını, ancak aradan geçen yıllara rağmen hattın yeniden tam kapasiteyle devreye alınması için yeterli adımların atılmadığını ifade etti.
Irak’ın petrol ihracatı için alternatif hatların tarihine de değinen Turan, 1927 yılında Kerkük’te ilk petrol kuyusunun açılmasının ardından biri Suriye’nin Banyas Limanı’na, diğeri ise Filistin’deki Hayfa Limanı’na uzanan iki boru hattının inşa edildiğini hatırlattı. Hayfa hattının 1948 yılında durdurulduğunu belirten Turan, daha sonra 1970’lerde Irak–Türkiye hattının, 1980’lerde ise Irak–Suudi Arabistan hattının inşa edildiğini söyledi.
Turan, Irak’ın 1990 yılında Kuveyt’i işgal etmesinin ardından Suudi Arabistan üzerinden geçen petrol hattını da kaybettiğini ifade ederek, bugün yaşanan bölgesel gelişmeler ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması ihtimali karşısında Kerkük–Ceyhan hattının yeniden aktif hale getirilmesinin Irak için büyük önem taşıdığını vurguladı.
